نيست ، لكن دليلى بر حرمت تجرى به اين نحو و استحقاق عقاب برآن در دست نيست ، بلكه در مسئله قطع و حجيّت آن فهميدى كه در حرمت تجرى به نحوى كه به مراتب از تجرى در اينجا شديدتر است مثل ارتكاب شيئى كه به واسطه جهل مركّب قطع به حرمتش بوده و در واقع حرام نباشد مناقشه و اشكال است تا چه رسد در اينجا . و از اعتقاد بر اينكه بر فعل احتياط به ملاحظهء انقيادش ثواب مترتب است لازم نمىآيد كه بر تركش به اعتبار تجرّى بودن به سبب انجام عملى كه احتمال مىرود مبغوض مولى است عقاب مترتب است . به زودى تتمهء بحث در شبههء محصوره با توضيح بيشتر خواهد آمد . ان‌شاءالله . ( تشريح المسائل ) * حاصل كلام در عبارت ( و لعلّ هذا القائل اعتمد فى ذلك . . . ) چيست ؟ اين است كه شايد مدرك و مستند اخبارىهايى كه به حرمت واقعى قائل‌اند اين باشد كه اوامر احتياط براى ارشاد و به‌منظور استخلاص از هلاكت است منتهى ارشاد از نظر اصوليين براى اولويت است و به نظر اين‌ها براى لزوم و وجوب است مثل برخى دستورات پزشكان كه راضى به ترك دستورشان نيستند ، هرچند كه ترك اين قسم از اوامر ارشادى به جهت مولوى نبودنشان عقاب‌آور نمىباشد ديگر اينكه چون احتياط و اجتناب از شبهه نوعى از انقياد است و بعدى ندارد كه در عين ارشادى بودن مدح و ثوابى برآن مترتب باشد ، لكن تركش و لو تجرى باشد عقابى ندارد . چرا كه در تجرى بر مقطوع الحرمة چنان كه سابقا گذشت عقابى نمىباشد چه رسد به اين مورد كه حرمت محتمل و مشكوك است . * مراد از ( نعم ، فاعله يستحق المدح من حيث تركه بما . . . الى آخر ) چيست ؟ پاسخ به يك سؤال مقدّر است مبنى بر اينكه : آيا در محتمل التحريم مثلا شرب توتون ، همان گونه كه بر فعل احتياط ثواب و مدح مترتب هست ، اگر كسى ترك احتياط كرده و مرتكب شرب توتون شود ، هرچند كه در واقع حرام نباشد بر خود ترك احتياط عقاب و مذمت مترتب هست يا نه ؟ * پاسخ سؤال مزبور در متن مربوطه چگونه است ؟ بدين گونه است : 1 - تنها نتيجه و اثر ترك احتياط و مرتكب شدن امرى كه شايد تركش مطلوب مولى و فعلش مبغوض او باشد تجرى است و نه معصيت واقعيه . 2 - چنانچه در مباحث قطع آمد ، ثابت شد كه دليلى بر حرمت تجرى به اين معنا ، يعنى ارتكاب